تئودور نولدكه ( مترجم : عباس زرياب )

436

تاريخ ايرانيان و عربها در زمان ساسانيان ( فارسي )

روايات دربارهء مدت سلطنت او دست‌كم تناقضى با روايات مسلّم ديگر ندارد . متأسفانه تاريخ سال و ماه سلطنت پادشاهان پس از شاپور را بايد از روى فهارس و جداول ذكر كنيم بىآنكه بتوانيم درستى جزئيات آن را بررسى كنيم . من مرز اشتباه اين فاصله زمانى را در حدود دو سال فرض مىكنم . ممكن است در اين فهرستها سالهائى را كه كامل نبوده است كامل حساب كرده باشند . به‌هرحال ارقام مذكور در روايات فاصلهء زمانى ميان تاريخ‌گذارىهاى مسلّم و ثابت را تا اندازه‌اى به طور دقيق پر مىكنند . هرمزد اوّل هرمزد اوّل به موجب روايات معتبر يك سال و ده روز سلطنت كرده است . روايات ديگر ده روز را ده ماه ساخته‌اند و روايات ديگرى نيز هست كه رقم مذكور را به يك سال تقريبى يا دو سال تقريبى تبديل كرده‌اند . رقم يك سال و ده روز چنين مىرساند كه اين رقم بايد مدّت واقعى سلطنت او باشد . كمى سكّه‌هاى او مىرساند كه مدت كوتاهى بر تخت بوده است . ما سال احتسابى سلطنت او را از 14 سپتامبر 272 تا 13 سپتامبر 273 مسيحى حساب مىكنيم . الياس نصيبينى سال سلطنت او را در 583 و 584 سلوكى ( از اوّل اكتبر 271 تا 30 سپتامبر 273 م ) قرار مىدهد . بهرام اوّل ، بهرام دوّم ، بهرام سوّم از كمى و فراوانى سكّه‌هاى مربوط به هريك از پادشاهان مذكور گزارش